Przeskocz do treści

Fenomenolodzy czytają Kartezjusza

Serdecznie zapraszamy do udziału w nowej inicjatywie Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego - cyklicznego seminarium "Fenomenolodzy czytają Kartezjusza I", które nawiązuje do tradycji cyklu seminariów organizowanych w ubiegłych latach i semestru zimowego 2017/2018. Pierwsze spotkanie odbędzie się 20 lutego (wtorek) o godz. 17:00 w Warszawie w Pałacu Staszica (ul. Nowy Świat 72) w sali 154.

Seminarium, które będzie się odbywało w semestrze letnim 2017/2018, jest współorganizowane przez Instytut Filozofii i Socjologii PAN i Szkołę Nauk Społecznych PAN.

Fenomenologia – jedna z najbardziej twórczych i wciąż żywych szkół filozoficznych XX i XXI w. – wyróżnia się jako pewna metoda opisu „fenomenów”. Realizacja jej założeń metodologicznych nie oznacza jednak, że wymaga ona całkowitego zerwania wszelkich związków z tradycją. Wręcz przeciwnie: do opisu fenomenów konieczny jest stały dialog z najdonioślejszymi w historii odkryciami filozoficznymi. Tak się składa, że od czasów powstania fenomenologii jednym z najbardziej uprzywilejowanych i najbardziej inspirujących jej interlokutorów był i jest René Descartes. Fenomenologiczna dyskusja z Kartezjuszem nie ogranicza się jednak tylko do słynnego, choć dość enigmatycznego, husserlowskiego określenia fenomenologii jako „neokartezjanizmu XX wieku”. Inspiracje te sięgają o wiele głębiej i są bardziej rozległe.Niniejsze seminarium stawia sobie za cel zapoznanie się z najważniejszymi (dostępnymi w języku polskim) tekstami fenomenologów, w których wyraźnie zaznaczają się kartezjańskie inspiracje i motywy. W pierwszej edycji seminarium proponujemy lekturę tych tekstów, które pozwalają na prześledzenie motywów kartezjańskich, wychodząc od okresu zawiązywania się ruchu fenomenologicznego. Ostatnie badania pokazują bowiem, że motyw kartezjański jest silnie obecny już w prefenomenologicznej myśli Franza Brentano, z której przenika on następnie do filozofii Edmunda Husserla.

Lekturę rozpoczniemy od fragmentu O źródle poznania moralnego Brentana, przechodząc następnie do analizy kartezjańskiego i utrzymanego w brentanowskim duchu wczesnego tekstu Kazimierza Twardowskiego Idea i percepcja (1892). Kolejnym tekstem, którym się zajmiemy będzie klasyczna formuła fenomenologicznego kartezjanizmu, jaka została sformułowana w Idei fenomenologii Husserla, a nasze czytania zamknie analiza wątków kartezjańskich w Byciu i czasie oraz Nietzschem Martina Heideggera. Dokładny wykaz proponowanych lektur:

  • F. Brentano, O źródle poznania moralnego, przeł. C. Porębski, Warszawa 1989, pkt. 19-29, s. 17-27; przypisy autorskie 19-21, 24, 27, 28b, s. 131-134, 151, 153-155, 165-166.
  • K. Twardowski, Idea i percepcja. Z badań epistemologicznych nad Kartezjuszem, przeł. E. Paczkowska, “Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej”, 22, 1976, s. 317-344.
  • E. Husserl, Idea fenomenologii. Pięć wykładów, przeł. J. Sidorek, Warszawa 1990, s. 9-25; 38-52.
  • M. Heidegger, Bycie i czas, przeł. B. Baran, Warszawa 1990, s. 31-36; 94-144;
  • M. Heidegger, Nietzsche t. II, przeł. A. Gniazdowski i inni, Warszawa 1999, s. 124-130; 135-166.

W sprawie ewentualnych pytań lub w przypadku problemów z dostępem do tekstów wskazanych w ogłoszeniu, prosimy o kontakt osoby zainteresowane z osobami prowadzącymi: prof. IFiS PAN, dr hab. Wojciech Starzyński (Instytut Filozofii i Socjologii PAN), e-email: wstarzyn@ifispan.waw.pl lub dr Daniel Sobota (Instytut Filozofii i Socjologii PAN), e-mail: dsobota@ifispan.waw.pl.

Pierwsze spotkanie odbędzie się 20 lutego (wtorek) 2018 r. w Pałacu Staszica, ul. Nowy Świat 72, sala 154, Kolejne odbędą się: 27 lutego, 6 marca, 27 marca, 10 kwietnia, 17 kwietnia, 24 kwietnia. Wszystkie spotkania rozpoczynają się o godzinie 17:00.

​Seminarium jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych​, zarówno studentów, doktorantów, jak i doświadczonych badaczy.